Boekenwurmen worden niet geboren, ze worden gemaakt. Ouders spelen hierbij een cruciale rol: hun invloed op de leesvaardigheid van kinderen is zelfs vaak groter dan die van het onderwijs. Dat komt doordat zij hun kinderen vanaf jonge leeftijd al laten kennismaken met taal en het leesklimaat thuis bepalen. Eén van de meest doeltreffende manieren om dit te doen is door voor te lezen. Voorlezen stimuleert immers de taalontwikkeling. Hierdoor breidt de woordenschat uit, het inlevingsvermogen versterkt en de kritische blik verscherpt. Bovendien helpt het kinderen om gemakkelijker het juiste boek te vinden en zet het ook aan om zelf meer te lezen.
Het lijkt behoorlijk eenvoudig: geef als ouder simpelweg het goede voorbeeld door voor te lezen en zelf ook met de neus in de boeken te zitten. Toch blijkt dit in de praktijk minder vanzelfsprekend. We leven nu eenmaal in een tijd waarin schermen alomtegenwoordig zijn en lezen steeds meer naar de achtergrond verdwijnt, wat resulteert in een leescrisis. Volgens Expertisecentrum Nederlands zou slechts 40% van de ouders regelmatig voorlezen en dit stopt vaak zodra hun kind zelf leert lezen. Het wordt dus een uitdaging om mensen terug aan het lezen te brengen!
Kleine Maxime en haar slaapritueel
Ik mag mezelf gelukkig prijzen dat ik als kind elke avond werd voorgelezen. Ik herinner me het als intieme momenten: onder de lakens kruipen en luisteren naar mijn mama die voorlas. Naarmate ik ouder werd en zelf leerde lezen, werd ik aangemoedigd om mee te doen. Zo las mijn mama als eerste een hoofdstuk, waarna ik enkele pagina’s voor mijn rekening nam. Een warme herinnering die ik vandaag de dag nog steeds koester en die ik later ook graag aan mijn eigen kinderen wil doorgeven.
De kracht van rolmodellen
Ik ben er eveneens sterk van overtuigd dat fervente lezers hun passie mede te danken hebben aan de voorbeelden die ze krijgen. In veel gevallen wordt de liefde voor literatuur van jongs af aan meegegeven. Als ouders het gewend zijn om regelmatig naar een boek te grijpen, nemen kinderen dat gedrag vanzelf over. Lezen voelt dan niet als een gemiste kans op schermtijd of andere activiteiten, maar wordt een vanzelfsprekende gewoonte.
Of je die gewoonte blijft behouden op latere leeftijd, hangt naar mijn gevoel vaak samen met de omgeving waarin je je bevindt. Wie zich omringt met echte lezers zal zelf ook sneller geneigd zijn om de plaatselijke bibliotheek of boekenwinkel op te zoeken. Dat merk ik ook bij mijzelf.
Een mooi voorbeeld van een echte boekenwurm is mijn schoonzus. Haar indrukwekkende boekencollectie en enthousiasme voor alles wat ze leest, werken bijzonder aanstekelijk. Alleen al zien hoe graag ze leest en er gepassioneerd over vertelt, motiveert mij om zelf weer in een boek te duiken. Dus dankjewel, Anna, voor je positieve invloed op me!
Voor(ge)lezen in de kinderpsychiatrie
Dit artikel in Onze Taal sprak me in het bijzonder aan omdat ik onlangs nog een discussie had met collega’s over het belang van voorlezen. Als opvoedkundige in de kinderpsychiatrie las ik vroeger elke avond voor aan mijn patiënten. Echter, de laatste jaren is dit ritueel verwaterd, vooral door de toename van schermtijd en een zekere gemakzucht. Desondanks wil ik het voorlezen opnieuw in de dagplanning integreren.
Heel wat collega’s delen mijn enthousiasme niet. Sommigen vinden het praktisch niet haalbaar, anderen beschouwen het gewoonweg als te tijdrovend. En inderdaad, kinderen televisie laten kijken is eenvoudiger. Toch blijf ik pleiten voor verandering. Voorlezen draagt immers niet alleen bij aan de taalontwikkeling, wat dit artikel nogmaals bevestigt, het creëert evenzeer een intiem en gezellig moment. Dat laatste is een grote meerwaarde voor mijn patiënten, die deze warmte vaak missen thuis.
Of het me zal lukken om mijn collega’s te overtuigen, zal moeten blijken. Intussen blijf ik mijn eigen rolmodellen opzoeken om met mijn neus in de boeken te blijven en wie weet kan ik zo op mijn beurt ook anderen inspireren tot lezen! Verhoef, E. (2024, juli).
Leescrisis: hoe zit het met de ouders? Onze taal, jaargang 93 (nummer 4), 28.
Dag Maxime,
We lijken inderdaad in een ‘leescrisis’ te zitten. Ik denk dat veel mensen de gewoonte om te lezen ergens onderweg zijn kwijtgeraakt door de constante afleiding van schermen. Het is een vicieuze cirkel: als we zelf niet meer lezen, hoe kunnen we het dan verwachten van een nieuwe generatie?
Wat je schrijft over je werk in de kinderpsychiatrie vind ik een heel sterk voorbeeld. Ik snap dat collega’s opzien tegen de tijd die het kost, maar de rust die voorlezen creëert, lijkt me juist daar onbetaalbaar.
Hopelijk lukt het je om die tv wat vaker uit te laten en je collega’s te overtuigen. Een goed verhaal heeft uiteindelijk veel meer impact dan een scherm!
Groetjes,
Brent
Dag Maxime
Na het lezen van de titel was mijn interesse meteen gewekt om je volledige bericht te lezen. Vorig jaar schreef ik namelijk zelf een blogbericht over voorlezen: https://cultuurblogcindy.blogspot.com/2024/12/wie-was-jouw-favoriete-voorleesbuddy.html.
Ook mijn man en ik lazen vroeger elke avond voor aan onze kinderen. De leesmicrobe is echter alleen bij mijn dochter blijven hangen. Mijn zoon zal zelden uit eigen beweging een boek vastnemen. Toch ben ik nog steeds sterk overtuigd van het belang van voorlezen. Ik schrik dan ook wanneer ik hier lees dat slechts 40% van de ouders regelmatig zou voorlezen.
Jouw voornemen om het voorlezen opnieuw toe te passen bij je patiënten kan ik alleen maar toejuichen. Jammer dat je collega’s je enthousiasme niet delen, maar hopelijk krijg je hen alsnog overtuigd. Misschien lukt dat wel met wat je hierboven zo mooi verwoordt: voorlezen creëert een intiem en gezellig moment. Ik ben ervan overtuigd dat dit niet alleen geldt voor het kind dat wordt voorgelezen, maar ook voor de persoon die voorleest.
Groetjes
Cindy